است ، در قبل سخن گفتيم . 17 . يوم وليلة . نام مؤلّف اين كتاب ، ذكر نشده است . مؤلّف اين اثر مىتواند أبو جعفر أحمد بن عبد الله بن مهران كرخى ، معروف به ابن خانبه ومؤلّف كتاب التأديب ( يوم وليلة ) باشد . وى در نيمهء أول قرن سوم مىزيسته است . همچنين أبو القاسم معاوية بن عمار دهني ( م 175 ق ) نيز كتابي با اين نام تأليف نموده است . « 1 » از شيخ طوسي ( م 460 ق ) كتابي با اين عنوان باقي مانده است . در اين نوع كتب ، مؤلف به ذكر يك دوره اعمال فقهى مىپرداخته است . ظاهراً اوّلين تأليف اين آثار ، مشتمل بر ذكر أحاديث بوده است ؛ اما بعدها تنها به شكل بيان كلّى احكام ( آثاري همانند رساله‌هاى فقهى ) تغيير يافته باشد . « 2 » 18 - كتاب عليّ . « 3 » قبل از اين نقل ، متن افتادگى دارد ؛ اما بررسى سلسله سند به ما امكان مىدهد تا مؤلّف احتمالي اين اثر وراوي اين حديث را شناسايى كنيم . اين حديث ، در أصل از إبراهيم بن عبد الله بن حنين

--> ( 1 ) . همان ، ص 269 . غير از افراد ذكر شده ، كتاب مىتواند نوشتهء فرد ديگرى از عالمان امامي باشد . براىفهرستى از اين دست آثار ، ر . ك : الذريعة ، ج 25 ، ص 304 - 307 . در شرح حال يكى از نوادگان زيد بن علي ، يعنى أحمد بن علي بن يحيى بن زيد بن علي ، گفته شده است كه وى كتابي به نام اليوم والليلة را روايت كرده است ( المجدي في أنساب الطالبيين ، علي بن محمّد العمري ، تحقيق : أحمد المهدوي ، قم ، 1409 ق ، ص 166 ) . ( 2 ) . رسالة في عمل اليوم والليلة ، نوشتهء شيخ طوسي در مجموعهء الرسائل العشر ، 1414 ق ، ص 139 - 152 . در قرن پنجم وششم جايگزين اين نوع آثار ، رساله‌اى كلامي فقهى با نام « الجمل والعقود » گرديد . از اين نوع آثار ، متون چندى بر جامانده است ( الذريعة ، ج 5 ، ص 144 - 145 ) . نخستين اثر از اين دست ، اما با نام متفاوت كتاب الهداية شيخ صدوق است . ( 3 ) . مكتب‌ها وفرقه‌هاى اسلامى ، ص 269 . به نظر مادلونگ ، آخر حديث را بايد اين گونه خواند : « . . . عن . . وهو من كُّتاب علي ، عن عليّ » . ( JNES , 35 [ 1976 ] p . 40 ) . بر أساس اين قرائت ، اين منبع از فهرست منابع فوق حذف مىگردد .